Cyberprzemoc

Uczniowie dowiadują się…

1. Że przemoc w sieci, podobnie jak ta poza nią, może mieć poważne konsekwencje.
2. Że niemiłe, raniące wiadomości mogą być bardzo szybko rozesłane do wielu różnych osób za pomocą internetu.
3. Co sami mogą zrobić, gdy są prześladowani w internecie.
4. Że rola obserwatorów jest bardzo ważna w przypadku przemocy w sieci i że oni sami również ponoszą za to odpowiedzialność.

Hacking

Uczniowie dowiadują się…

1. Jak wyjaśnić, czym jest cyberprzestępczość.
2. Że jako haker można stanąć po stronie dobra albo zła.
3. Jakie są podobieństwa lub powiązania między przestępczością online i offline (włamanie do domu jest nielegalne, włamanie do środowiska cyfrowego również jest nielegalne).
4. Jakie konsekwencje może mieć cyberprzestępczość dla nich samych oraz dla ofiar.
5. W jaki sposób mogą w bezpieczny i właściwy sposób rozwijać swoje umiejętności cyfrowe.

Powiązanie z DigComp*

1. D2 komunikacja i współpraca
2. D4 bezpieczeństwo, dobrostan i odpowiedzialne korzystanie

*DigComp (Europejskie Ramy Kompetencji Cyfrowych dla Obywateli) to unijny model opisujący umiejętności cyfrowe potrzebne do korzystania z technologii w sposób pewny, bezpieczny i odpowiedzialny. Dla nauczycieli szkół podstawowych stanowi jasny punkt odniesienia w pomaganiu dzieciom w nauce podstawowych umiejętności, takich jak wyszukiwanie informacji w internecie, tworzenie prostych treści cyfrowych, bezpieczne korzystanie z sieci oraz kulturalne zachowanie w środowiskach cyfrowych. DigComp wspiera wspólne europejskie rozumienie tego, co oznacza „być kompetentnym cyfrowo” w różnych grupach wiekowych.

1. Tablica interaktywna
2. Utwórz wcześniej konto tutaj. Jeśli chcesz wcześniej przećwiczyć misję, kliknij „ćwicz” na początku. Zajmuje to około pół godziny.

1. Trolle: fałszywe konta używane do nękania jednej osoby za pomocą wielu kont jednocześnie.
2. Świadkowie (bystanders): osoby, które są świadkami sytuacji, w której ktoś jest prześladowany, i same nie biorą w tym udziału, ale też nikogo nie bronią.
3. Biały kapelusz (white hat hacker): jako etyczny haker używasz swojego talentu do dobrych celów. Nie próbujesz włamywać się do systemów, aby zdobyć pieniądze lub ukraść dane, lecz próbujesz się do nich włamać, by pokazać, jak można uczynić systemy bardziej bezpiecznymi.
4. Czarny kapelusz (black hat hacker): przestępczy haker, który używa swoich umiejętności, aby zdobyć informacje lub ukraść pieniądze.
5. Firewall (zapora sieciowa): internetowy system obronny, który stara się utrzymać Twoją sieć i komputer w bezpieczeństwie oraz wolne od wirusów i oprogramowania szpiegującego.
6. Malware: połączenie słów „malicious” i „software”, czyli złośliwe oprogramowanie. To fragment kodu napisany w celu kradzieży, uszkadzania lub zakłócania danych, sieci lub hostów.
7. Skaner antywirusowy: program, który sprawdza komputer pod kątem obecności wirusów.
8. Serwer: komputer, który dostarcza usługi innym komputerom, takie jak wysyłanie wiadomości, wyszukiwanie online czy przechowywanie danych.

Hacking

Wyjaśnij uczniom, że będziesz mówić o hackowaniu. Czym jest hacking? Dlaczego ktoś miałby to robić? I czy to w ogóle jest możliwe?

Pytania wprowadzające

1. Czy kiedykolwiek zdarzyło się, że ty albo ktoś, kogo znasz, został zhakowany?
2. Co zrobiłeś/zrobiłaś, żeby to naprawić?
3. Co robisz, aby zapobiec włamaniu na twoje konto?
4. Czy kiedykolwiek zalogowałeś/zalogowałaś się na konto, które do ciebie nie należało?
5. Czy kiedykolwiek „zhakowałeś/zhakowałaś” samego/samą siebie? Dlaczego to zrobiłeś/zrobiłaś?

Cyberprzemoc

Wyjaśnij uczniom, że będziesz mówić o cyberprzemocy. Czym różni się cyberprzemoc od innych form przemocy rówieśniczej, jakie może mieć konsekwencje i co można z tym zrobić?

Pytania wprowadzające

1. Jak myślisz, czym cyberprzemoc różni się od innych form przemocy rówieśniczej?
2. Na jakich rodzajach mediów społecznościowych zetknąłeś/zetknęłaś się z cyberprzemocą?
3. Czy powinieneś/powinnaś „oddać”, jeśli ktoś znęca się nad tobą w sieci?
4. Czy dawniej było rodzicom i nauczycielom łatwiej niż teraz, czy trudniej, zorientować się, że ktoś jest prześladowany?
5. Co mógłbyś/mogłabyś zrobić, aby zapobiegać cyberprzemocy?

Opcjonalnie

Poproś uczniów, aby wzięli kartkę papieru i obliczyli, jak szybko złośliwy „meme” o kimś może się rozprzestrzenić, jeśli każdy w klasie prześle go dalej, potem kolejne osoby prześlą go dalej… i kolejne osoby prześlą go dalej… Jak szybko, twoim zdaniem, to się stanie? Zrób most do pojęcia „zviralizowania się” wiadomości, zdjęcia lub filmu.

Zasygnalizuj, że teraz rozpoczniecie grę całą klasą, i wcześniej omówcie zasady oraz podział na uczniów lub grupy w sposób najlepiej dopasowany do waszej klasy. Uruchomcie zadanie na tablicy interaktywnej! Spójrz pod nagłówek „wskazówki”, aby znaleźć dodatkowe wyjaśnienia dotyczące lekcji na cyfrowej tablicy.

Aktywności klasowe w questa

Jako nauczyciel możesz zdecydować, czy chcesz wykonywać aktywności (podczas questu). Oczywiście możesz też omówić pytania w innym czasie!

Następujące pytania są proponowane przez Koi jako aktywności klasowe (zobacz ilustrację):

Cyberprzemoc

Jak myślisz, co mogłoby być powodem, dla którego ktoś doświadcza cyberprzemocy?

Propozycje:

1. Strach przed tym, że samemu będzie się ofiarą prześladowania i dlatego dołączanie do drugiego „obozu”.
2. Bycie złym lub smutnym i chęć wyładowania się, żeby poczuć się lepiej.

Hakowanie

Sanne tu hakują, ponieważ są prześladowani. Ale jakie mogłyby być inne powody, aby zacząć hakować?

Propozycje:

1. Sprawdzenie, czy strona internetowa jest bezpieczna.
2. Kradzież pieniędzy
3. Ciekawość
4. Chęć uznania lub docenienia
5. Po prostu bardzo fajne
6. „Na pewno kiedyś kogoś zhakował”
7. „Miał złe hasło”
8. „To nie nasza wina, że nie zabezpiecza swojego komputera/konta”
9. „Przecież i tak nie ma żadnych ofiar”
10. „W końcu nie ma żadnej (finansowej) szkody”
11. „To nie tak, że coś niszczymy”
12. „On się z tego znowu czegoś nauczy”
13. „To tylko żart”
14. „Nie robię nic złego”
15. „Cała klasa bierze w tym udział” (presja rówieśnicza)

Jakie mogą być konsekwencje hakowania? Czego możesz się spodziewać?

1. Prace społeczne
2. Zapłata odszkodowania
3. Grzywna! Może się całkiem nieźle nazbierać…
4. Wydalenie ze szkoły
5. Stawienie się w sądzie
6. Zgłoszenie na policję: wpis do rejestru karnego
7. Brak kieszonkowego
8. Utrata przyjaciół
9. Areszt domowy
10. Sprawienie komuś przykrości
11. Wyrzuty sumienia
12. Zbanowanie konta na xbox/PS/steam itp.
13. Przeprosiny ofiary

Łamigłówki i energizery

Oprócz zajęć klasowych, każda misja klasowa zawiera co najmniej jedną łamigłówkę i jeden przerywnik ruchowy. Łamigłówkę oraz jej rozwiązanie można znaleźć w załączniku 1.

Przerywnikiem ruchowym w tej misji jest „Wstań, jeśli...”. W samej misji krok po kroku przeprowadzimy cię przez zasady tej zabawy. Możesz je jednak przeczytać także tutaj:

Wszyscy siadają i wstają, jeśli: Uważasz, że Sanne powinna się odegrać na szkole i swojej klasie, ponieważ jest prześladowana. Porozmawiajcie o tym, dlaczego wstaliście lub pozostaliście siedzący.

Co uważasz za znęcanie się w sieci? Wszyscy znowu siadają i wstają, jeśli: Kiedykolwiek byłeś/byłaś prześladowany/a w internecie. Porozmawiajcie o tym, dlaczego wstaliście lub pozostaliście siedzący.

Następnie znowu usiądźcie i wstańcie, jeśli: Kiedykolwiek prześladowałeś/prześladowałaś kogoś w internecie. To naprawdę ważne, aby omówić to wspólnie jako klasa!

Hakerstwo

Zapytaj uczniów, czego się nauczyli. Czy potrafią teraz powiedzieć, co było nie tak z Sanne?

Pytania końcowe:

Co możesz zrobić, żeby nie dać się łatwo zhakować?

Odpowiedzi:

1. Upewnij się, że masz dobre hasło, a jeszcze lepiej – passphrase!
2. Używaj różnych haseł do różnych kont.
3. Włącz uwierzytelnianie dwuetapowe.
4. Nigdy z nikim nie dziel się swoim hasłem!
5. Używaj skanera antywirusowego.
6. Używaj zapory sieciowej (firewalla).

Co wolno ci robić, jeśli jesteś dobry w hackowaniu? Co możesz zrobić z tymi umiejętnościami?

Odpowiedzi:

1. Zostać etycznym hakerem / „białym kapeluszem”, żeby pomagać firmom lub osobom prywatnym dowiedzieć się, gdzie nie są odpowiednio chronieni, i co mogą z tym zrobić.
2. Założyć konto na HackShield.

Cyberprzemoc

Zapytaj uczniów, czego się nauczyli. Czy potrafią powiedzieć, co działo się z Sanne?

Pytania końcowe

Co możesz zrobić, jeśli jesteś nękany/nękana w internecie?

Odpowiedź: bez względu na to, jak bardzo tego chcesz, odwet nie jest najlepszym rozwiązaniem, bo ostatecznie konflikt się zaognia, a ty i tak nie czujesz się lepiej. Oto, co możesz zrobić:

1. Powiedzieć o tym przyjaciołom i/lub rodzicom; komuś, komu ufasz. Wtedy mogą cię wesprzeć i pomóc.
2. Powiedzieć o tym nauczycielowi/osobie zaufania w szkole – oni mogą ci dalej pomóc.
3. Porozmawianie z kimś o tym, jak się czujesz, przynosi ulgę.

Co możesz zrobić, jeśli widzisz, że ktoś inny jest nękany w internecie?

Odpowiedź: To samo, co gdyby spotkało to ciebie. Zobacz punkty powyżej.

1. Aby dodać dynamicznego charakteru, rozważ poproszenie uczniów, by po kolei czytali tekst, co sprawi, że doświadczenie będzie jeszcze bardziej angażujące.
2. Jeśli wolisz cichą misję, możesz wyłączyć dźwięk. Wystarczy przejść do menu opcji gry, gdzie po prawej stronie znajdziesz odpowiadające mu ilustracje.
3. A teraz zanurzmy się w sedno naszej misji! Przejdź do menu opcji gry, gdzie możesz wyłączyć muzykę.

Hakerstwo

1. Wideo – NOVO PBS Official: Tajne życie hakerów

Cybernękanie

1. Wideo – Common Sense Education: Czym jest cybernękanie?
2. Wideo – ReachOut.com Australia: Historia cybernękania Roseanny

Łamigłówka

Rozwiązanie