Karta di lès

Durashon di Búskeda di Klas: 45 minüt
'Target audience': Edat di 8 pa 12

Den e búskeda di klas aki, studiantenan ta eksplorá e mundu di dato, deskubriendo su presensia enorme online i konsekuensianan imprevisto via André su violashon di dato. Aktivamente nan lo interaktuá ku vários aplikashon, mientras nan ta siña e importansia pa salbaguardiá informashon personal. Dor di akompañá André, nan ta deskubrí strategianan práktiko i avansá pa protekshon di dato, transformando e búskeda den un eksperensia kolaborativo di siñansa ku ta empoderá desishonnan informá i prátikanan di seguridat digital fortifiká.

Studiantenan ta siña....

  1. kiko ta data.
  2. kual data bo por kompartí i kua bo no por kompartí (p.e. bo fecha di nasementu, bo adrès no).
  3. dikon data ta bal sèn.

Lenk pa DigComp*

  1. D3 krea kontenido
  2. D4 siguridat, bienestar i uso responsabel

*DigComp (e "Digital Competence Framework for Citizens" - e Kader Digital Kompetente pa Suidadanonan) ta un kader di EU ku ta deskribí e abilidatnan digital ku hendenan mester, pa por usa teknologia ku konfiansa, seif i responsabel. Pa dosentenan di skol di fundeshi, e ta duna un referensia kla pa yuda muchanan siña abilidatnan básiko manera haña informashon online, krea kontenido digital simpel, keda seif riba internet i komportá ku rèspèt den ambientenan digital. DigComp ta sostené e komprendementu Oropeo kompartí di lokual "ta kompetente digital" ta nifiká na diferente edatnan.


  1. Bòrchi interaktivo
  2. Krea un kuenta adelantá aki. Si bo ke praktiká ku un búskeda adelantá, klek 'praktiká' na komienso. Esaki ta dura aproksimadamente mei ora.
  1. Data: informashon digital ku ta prosesá den kompiuternan, inkluyendo vários aspekto manera kleknan di usuario riba website i detayenan personal manera adrèsnan i password.
  2. Filter Bubble: e konsekuensia di eksperensia personalisá online, kaminda individuonan ta topa kontenido adaptá spesífikamente na nan komportashon riba internet, kreando un ambiente online personalisá.
  3. Followers: individuonan ku ta suskribí na i ta sigui e aktividadnan di otro usuarionan riba plataformanan di medio sosial.
  4. Likes: ekspreshonnan di aprobashon òf apresio pa un profil òf publikashon riba medio sosial, ku ta kontribuí na statéstikanan di interakshon.
  5. Two-step Verification: un kapa di seguridat èkstra pa haña akseso na data, ku ta rekerí usuarionan pa duna un di dos método di outentikashon, manera un kódigo òf usando kara pa rekonosé persona, adishonalmente banda di e password.
  6. Data Leak: un "data leak" ta referí na informashon konfidenshal òf sensitivo ku wòrdu publiká, eksponé òf divulgá sin outorisashon. E ta sosodé ora haña akseso na òf publiká data, generalmente wardá elektrónikamente, sin e outorisashon korekto òf intenshonal.

E lès

Bo por bisa e studiantenan:

Awe, nos ta bai trata e konsepto di "dato." Nos lo hunga un wega pa komprondé lokual esaki ta nifiká realmente. Dato no ta solamente number; ta lokual bo klek online, bo adrès, i asta bo passwordnan.

Durante e wega, pensa tokante kua dato bo ta ok kompartiendo i kua bo ta preferá tene privá. Laga nos eksplorá huntu i siña kon pa manehá i protehá nos informashon digital.

Preguntanan di introdushon

  1. Kua ta e último bia ku bo a realisá ku bo dato a keda atras? Kisas e tabata awe mainta mientras bo tabata wak vidionan di YouTube.
  2. Bo a yega di sinti manera Google òf YouTube por rei lokualnan bo gusta kaba? Kon esaki ta manifestá – den propaganda spesífiko òf un lista repetitivo di vidio? (Pista: pensa riba 'filter bubble'!)
  3. Un di boso a yega di haña boso mes aksidentalmente den kuenta di un otro persona i a tuma nota ku e preferensianan ta hopi diferente? Bo por a identifiká e doño di e kuenta mesora? (Pensa rekomendashonnan di YouTube diferente!)
  4. Bo a yega di puntra bo mes kiko un aplikashon sa realmente di bo? Eksplorá e konfigurashonnan òf chèk e petishonnan pa haña akseso na data. Kiko bo ta kere ku aplikashonnan ta asumí di bo? Laga nos deskubrí e misterionan digital aki huntu!

Opshonal

Pidi e studiantenan pa skohe nan aplikashon preferí, sea ta Instagram, TikTok, òf un app di wega. Despues, invitánan pa representá visualmente riba papel kiko nan ta kere e app sa di nan. Enkurashá nan pa konsiderá e persepshon di e app basá riba nan profil: E konosé nan amigunan, famia, hòbinan, òf asta e lokalidat di nan treinen di futbòl riba un djamars anochi regular?

Pone énfasis riba e karakter kompliká di dato – e no ta trata solamente di detayenan básiko pero e por ekstendé den vários aspektonan di nan bida. Enfatisá ku e informashonnan aki lo ta balioso ora nan embarká den e aventura pa eksplorá i komprondé e paisahe digital.

Hunga e lès 'Kiko ta data' riba e whiteboard digital. Buska bou di e título "tepnan" pa splikashonnan èkstra tokante e lès riba e whiteboard digital.

Aktividatnan di klas den e búskeda

Class Activities

Komo un dosente, bo por skohe si bo ke hasi e aktividatnan (durante e búskeda). Naturalmente bo por hasi e preguntanan na un otro momentu tambe!

E siguiente preguntanan ta wòrdu ofresé komo aktividatnan pa klas dor di Koi (wak ilustrashon).

Kua maneranan bo por pensa pa prevení un violashon di dato?

Por ehèmpel:

  1. Usa password fuerte. Skohé un password ku ta difísil pa rei, manera un meskla di lèternan, numbernan i símbolonan. Hasié largu i úniko, manera un kódigo sekreto ku bo ta kompartí solamente ku bo mayornan.
  2. No klek riba lenk straño. Si bo mira un lenk den un email òf mensahe di un persona ku bo no konosé, no klek riba dje. E por ta un triki pa hòrta bo dato, manera un regalo falsu.
  3. No publiká hopi kos online. Kompartí solamente lokual ta nesesario online. Lo bo no konta un hende straño den un parke bo adrès òf sekreto, tòg?
  4. Mantené bo aparatonan sigur. Sòru pa bo kompiuter, tablet, òf telefòn semper tin e último aktualisashonnan. Nan ta aktua manera un protekshon kontra hackernan.
  5. Usa rednan sigur. No login den un Wi-Fi habrí sin un password, manera den un kafetaria. E ta manera subi un waya suak — tur hende por wak!

Dikon bo ta kere un kompania lo ke bo dato? Sugerensia: Pa traha sèn dor di bende bo dato na komersiantenan di dato òf promoshon. Òf pa hasi predikshon di bo preferensianan pa bo mira sugerensianan mesora basá riba lokual bo a "like", wak òf buska anteriormente. Pensa por ehèmpel riba esun par di sapatu ku bo a mira online!

Kua sugerensianan lo bo mira riba YouTube? I kiko e aplikashon di vidio sa realmente di bo? Por ehèmpel: Un persona ta wak hopi vidio di futbòl. Sigur e no ta bai mira vidio di "tutorial" di makiyahe komo sugerensianan! Òf un persona ta wak hopi vidio di wega i pushi. E ora ei sigur lo no tin vidio di kantantenan i eksritornan di kantika aki. Un hende sa kon esaki yama, ora bo ta mira hopi di e mesun kos? ("Filter bubble")

Pùzelnan i 'Energizers'

Banda di e aktividatnan di klas, kada búskeda di klas ta inkluí un mínimo di un pùzel i "energizer". E pùzel i su solushon por wòrdu hañá den Apèndiks 1.

E "energizer" den e búskeda aki ta “The Disappearance Game". Den e búskeda, bo ta wòrdu guiá paso pa paso dor di e reglanan di e wega aki. Pero bo por lesa nan aki tambe:

Awor ku nos ta enfoká riba kita kosnan, laga nos hunga un wega. Skohe un lugá sentral. Tur hende ta pone algu di nan mesa na e lugá sentral. E ora ei un studiante ta sera su wowonan. Un otro studiante por kita un artíkulo for di e monton. E studiante ku su wowonan será por wak atrobe i purba identifiká kiko a kambia! Ripití esaki diferente biaha. Tur hende a logra hasié bon kada biaha?

Tin biaha ta difísil pa ripará kua dato bo ta laga atras òf tambe pèrdè online. Pa e motibu aki, semper bo mester pone hopi atenshon!

Puntra e studiantenan kiko nan a siña.

Pregunta prinsipal: Kon bo por protehá bo propio data?

Kontestanan:

  1. Delete bo dato for di un aplikashon
  2. Lesa e términonan i kondishonnan general ku atenshon i no simplemente aseptá nan
  3. Aktivá "two-step verification" (verifikashon den dos paso)
  4. Pone un password hopi bon!
  1. Pa agregá un toke dinámiko, konsiderá duna studiantenan turno pa lesa e teksto, hasiendo e eksperiensia aun mas interaktivo.
  2. Si bo ta preferá un búskeda silensioso, bo tin e opshon pa paga e zonido. Simplemente nabegá bai na e menu di opshonnan di e wega, i lo bo haña e imágennan akompañá na banda drechi.
  3. Awor, laga nos bai na e kurason di nos búskeda! Nabegá bai na e wega su menu di opshonnan kaminda bo por paga e músika.
  1. Vidio - BBC Learning: Kiko Ta Internet?
  2. Vidio - Peekaboo Kidz: Kon Internet Ta Traha?

Pùzel Binario 1

Solushon: 6


Pùzel Binario 2

Solushon: 10


Pùzel Binario 3

Solushon: 38


Pùzel Binario 4

Solushon: 23




Pa hunga e Búskedanan di Klas bo mester tin un kuenta di dosente

Bo tin un kuenta di dosente kaba?