Karta di lès
Durashon di Búskeda di Klas: 45 minüt
'Target audience': Edat di 8 pa 12
Den e búskeda di klas aki, Sanne i André ta splika e studiantenan kiko internet ta dor di manda un mensahe. André ta mustra kon mensahe mester biaha rònt di mundu via internet pa yega na un otro persona. Huntu ku e studiantenan, nan ta pasa dor di e pasonan ku ta krea un mensahe via internet.
Metanan pa siña
Studiantenan ta siña
- Ku internet ta un ret di konekshon entre kompiuternan. E kompiuternan aki ta konektá ku kabelnan.
- Ku nan mes aparatonan, pa por usa internet, ta konektá na servernan via di un proveedor di servisio di internet.
- Kompronde kon bo por manda un mensahe pa un hende via internet i ku e mensahe aki ta biaha rònt mundu.
Lenk na DigComp*
- D3 krea kontenido
- D5 identifiká i resolvé problema
*DigComp (e 'Digital Competence Framework for Citizens' - e Kader Digital Kompetente pa Siudadanonan) ta un kader di EU ku ta deskribí e abilidatnan digital ku hendenen mester, pa por usa teknologia ku konfiansa, seif i responsabel. Pa dosentenan di skol di fundeshi, e ta duna un referensia kla pa yuda muchanan siña abilidatnan básiko manera buska informashon online, krea kontenido digital simpel, keda seif riba internet i komportá ku rèspèt den ambientenan digital. DigComp ta sostené un komprendementu Oropeo kompartí di lokual "ta kompetente digital" ta nifiká pa diferente edatnan.
Nesesidatnan
- Bòrchi interaktivo
- Krea un kuenta adelantá aki. Si bo ke praktiká ku un búskeda adelantá, klek 'praktiká' na komienso. Esaki ta dura aproksimadamente mei ora.
Lista di palabra
- Internet: un ret global públiko di kompiuter ku ta interkambiá ku otro.
- Servers: un kompiuter sentral ku ta kontrolá tur otro kompiuternan den e ret, manera un server di un aplikashon di mensahe.
- Proveedor di internet: e organisashon ku ta duna un usuario su konekshon na internet. E ta un tipo di porta digital pa drenta internet.
- www: World Wide Web, un sistema interkonektá di páginanan web públiko aksesibel via internet.
- IP Address: E númber úniko di bo kompiuter ku ta konektá na internet.
E lès
Introdukshon - 10 min
Splika e studiantenan ku bo ta bai papia tokante internet i kiko esaki ta, i bisa aserka ku bo ta bai hunga un wega tokante esaki huntu ku nan. Tur hende ta usa esaki tur dia, den klas tambe, pero kiko 'e internet' ta eksaktamente? Kon e ta lusi? Kon por ta posibel ku bo por manda un mensahe na un hende na otro banda di mundu? I kon por ta posibel ku e mensahe ta yega den algun sekònde?
Preguntanan di introdukshon
- Kuantor bo ta usa internet pa promé biaha riba un dia? I kiko bo ta hasi e ora ei? (wak un pelikula, lesa mensahenan, wak notisianan?)
- Ken di boso a wak su smartphone kaba, promé ku boso a bin skol?
- Kon bo dia lo ta sin internet? Pone atenshon na e kosnan ku e studiantenan ta menshoná, si realmente por hasi nan sin internet!
- Kon lo bo sinti si bo mester biba sin internet?
Aktividat kòrtiku
Laga studiantenan individualmente pinta un dibuho di kiko nan ta pensa ku ta pasa ora nan manda un mensahe via internet na un hende na otro banda di mundu. Di unda e mensahe ta bini i kon e ta biaha bai na e otro banda di mundu? Despues bisa nan ku nan lo deskubrí tur esaki den e búskeda. E ora ei nan por wak si nan a tabatin e korekto.
'Core' - 30 min
Kuminsá e búskeda riba e bòrchi interaktivo. Informá e klas ku bo ta bai kuminsá ku e wega awor i
diskutí e reglanan ku ta aplikabel pa bo klas ora bo ta hunga un wega riba e bòrchi interaktivo komo klas.
Kon mi ta hasi e lès mas interaktivo?
- Na komienso di e búskeda, e nòmber di e wega ("HackShield") ta wòrdu mustrá na kada paso. Bo por skohe pa hasi un dialogo un pa un ku e palabranan aki ku e klas. Algun studiantenan kisas ya ta rekonosé e palabranan di ingles.
- Kiko ta "hack" (esaki ta bini di hacking, drenta den otro hende su kompiuter)
- Kiko ta "Shield" (esaki ta un eskudo invisibel pa protehá bo mes online)
- Kiko ta "Future Cyber Heroes" (Héroenan Sibernétiko di Futuro)? (esaki ta e héroenan ku nos ta hasi e muchanan pa nan protehá nan mes i nan ambiente online)
- Durante e búskedanan eskohonan lo mester wòrdu hasí. Bo por skohe pa usa un moda di traha aktivo.Por ehèmpel: si bo ta pensa ku nos tin di bai na banda drechi, bo por lanta para. Si bo ta pensa ku nos mester sigui bai dilanti, bo por keda sintá den bo stul. I si bo ta pensa ku nos mester bai na banda robes, bo por sinta riba flur.
Aktividatnan di klas den e búskeda
Komo un dosente, bo por skohe si bo ke hasi e aktividatnan (durante e búskeda). Naturalmente bo por hasi e preguntanan na un otro momentu tambe!
E siguiente preguntanan ta wòrdu ofresé komo aktividatnan pa klas dor di Koi (wak ilustrashon).
- Kua aplikashon (servisio di mensahe) bo ta usa pa manda mensahenan? Diskutí esakinan ku otro. Posibel Kontestanan: Whatsapp, Telegram, Instagram, Snapchat, Facebook
- Bo sa ehèmpelnan di proveedornan? Skirbi mas ehèmpel ku ta posibel huntu ku bo bisiña. Posibel Kontestanan: Proveedor lokal (buska nan)
- Dikon nos ta den Merka? E mensahe ku bo ta manda tambe lo pasa via Merka promé ora bo manda un mensahe pa un hende na Hulanda? Diskutí esaki ku otro. Kontesta: E "server" di mensahe su lokalidat ta den Merka, pues asta ora bo manda un mensahe pa Hulanda, e ta bai via e "server" den Merka promé. Un server ta prosesá e kódigo sekreto di number den un mensahe di teksto.
- Diskutí den klas si bo ta kòrda ainda kua pasonan esaki tabata. Skirbi nan riba un bòrchi i kontrolá si e ta korekto mientras bo ta sigui. Kontesta: promé pa e proveedor, despues desifrá e IP adrès i despues pa e persona destiná pa risibí e mensahe.
Pùzelnan i 'Energizers'
Ademas di aktividatnan di klas, kada búskeda di klas ta inkluí por lo ménos un pùzel i un "energizer". E pùzel di e búskeda aki por wòrdu hañá den e apèndiks.
E "energizer" den e búskeda akí ta “The Whispering Game". Den e búskeda, bo ta wòrdu guiá paso pa paso dor di e reglanan di e wega akí. Pero bo por lesa nan aki tambe:
Sinta den un sírkulo. E promé studiante ta pensa un frase i ta flùister esaki den orea di e studiante na su lado (solamente un biaha!). E próksimo studiante ta flùister e frase den orea di e siguiente persona, i asina ta sigui, te ora e frase pasa rondó di e sírkulo kompletu. E último persona den e sírkulo ta bisa na bos haltu lokual el a tende. Hopi biaha e ta hopi diferente for di e frase original! Klek ora bo ta kla.
Sera - 10 minüt
Bo a klek e último Query lila? Puntra e studiantenan kiko nan a siña. Nan por bisa algu mas awor tokante e ruta di un mensahe (ora bo mand'é e otro banda di mundu via internet)?
Preguntanan final
- Kuantu kilometer di kabel bo ta kere ku tin? Kontesta: Tin un total di 1.6 mion kilometer di kabel di telekomunikashon bou di tera. Esaki ta ekivalente na 40 órbita rondó di mundu! Via e siguiente lenk bo por mira kon e kabelnan aki ta poné, inkluyendo bou di laman, i bo por mira eksaktamente tambe kon largu kada kabel ta dor di klek riba dje. https://www.submarinecablemap.com/
- Dikon Internet ta un red di konekshon entre kompiuternan? Kontesta: Pasó ta físikamente imposibel pa pasa un kabel entre tur e hendenan rònt mundu.
- Kiko proveedornan ta hasi? Kontesta: Un proveedor ta dunabo akseso na internet. Bo por mir'é manera un portal na world wide web.
- Dikon un mensahe ta bai via un server promé i despues na un otro persona su telefòn mobil?Kontesta: Pasó e servernan ta konektá kontinuamente na internet, bo propio aparato solamente via bo proveedor.
- Tur kompiuter ta konektá via kabelnan? Kontesta kòrtiku: Tur kompiuter ta konektá na un punto sentral, ku por ta sin kabel tambe.
Deskripshon mas elaborá: Algun konekshon por wòrdu hasí danki na aparatonan sin kabel ("wireless"). Esaki por wòrdu hasí solamente ku un distansia kòrtiku, pasó e teknologia ku ta nesesario pa un konekshon "wireless" ta demasiado karu pa usa tur kaminda.
Tepnan
- Pa agregá un toke dinámiko, konsiderá duna studiantenan turno pa lesa e teksto, hasiendo e eksperiensia aun mas interaktivo.
- Si bo ta preferá un búskeda silensioso, bo tin e opshon pa paga e zonido. Simplemente nabegá bai na e menu di opshonnan di e wega, i lo bo haña e imágennan akompañá na banda drechi.
- Awor, laga nos bai na e kurason di nos búskeda! Nabegá bai na e wega su menu di opshonnan kaminda bo por paga e músika.
Siña mas
- Vidio - BBC Learning: Kiko Ta E Internet?
- Vidio - Peekaboo Kidz: Kon E Internet Ta Funshoná?
Apèndiks
Solushon:
