Leerlingen weten…

1. wat een geldezel en een geldwolf is.
2. wat er gebeurt als een geldwolf jou als geldezel gebruikt (money muling).
3. weet wat witwassen is

SLO

Digitale geletterdheid

Kerndoel 3: Veiligheid en privacy

Doelzin: De leerling gaat veilig om met digitale systemen, data en de privacy van zichzelf en anderen. Het gaat hierbij om:

1. adequaat omgaan met ongepaste content, ongepast gedrag en veiligheidsrisico’s in digitale omgevingen.
2. wegen van dilemma’s bij het delen van zowel eigen persoonsgegevens, data, informatie en digitale content als die van anderen;

1. Digibord/interactief bord
2. Maak alvast een leerkrachtenaccount hier aan. Wil je een quest vooraf bekijken? Klik aan het begin op ‘oefenen’. Dit kost ongeveer een half uur.

1. Geldezels: een money mule is iemand die zijn pinpas en pincode aan criminelen geeft zodat zij gestolen geld kunnen wegsluizen. Dit is witwassen, en de money mule is verantwoordelijk voor het terugbetalen van al het gestolen geld terwijl de criminelen verdwijnen.
2. Witwassen: witwassen is het verplaatsen van geld om te verbergen dat het op een illegale manier is verkregen. Criminelen doen dit om hun sporen uit te wissen en te voorkomen dat het geld wordt afgepakt. Witwassen is strafbaar.

Vertel de leerlingen dat jullie het over de term geldezel gaan hebben en wat dat precies is, én dat jullie daar samen een game over gaan spelen. Vertel ze ook het volgende:

We zijn zo veel online, dat we zelfs ons geld via een online app kunnen beheren. We maken geld van de ene rekening naar de andere over via het internet. Maar daar zitten ook gevaren aan.

Bekijk eventueel samen deze video, waarin de politie uitlegt wat een geldezel is en wat de gevolgen daarvan zijn: https://www.youtube.com/watch?v=zeIS0bou9Ec&t=9s

Introductievragen

1. Wie heeft er een eigen rekening? Heb je dan ook je eigen pinpas?
2. Heb je wel eens je pas uitgeleend aan iemand anders? Waarom deed je dat?
3. Is er wel een geld van je rekening gestolen?
4. Hoe zou dat kunnen gebeuren?

Start de quest op het digibord. Geef aan dat jullie nu gaan starten met de game en bespreek regels die passen bij jouw klas wanneer jullie klassikaal een spel op het digibord spelen.

Hoe maak ik de les interactiever?

1. Tijdens de quest zullen er keuzes gemaakt moeten worden. Je kunt ervoor kiezen om een actieve werkvorm daarbij te gebruiken. Bijvoorbeeld: Als je denkt dat we rechts moeten gaan, mag je gaan staan. Als je denkt dat we rechtdoor moeten, dan mag je blijven zitten op je stoel. En als je denkt dat we links moeten, dan mag je op de grond gaan zitten.
2. Doe de klassenactiviteiten!

Klasactiviteiten in de quest

Als leerkracht kun je kiezen of je de activiteiten wilt doen (tijdens de quest). Je kunt de vragen natuurlijk ook op een ander moment bespreken!

De volgende vragen worden door Koi aangeboden als klassikale activiteiten (zie illustratie):

1. Hoe geloofwaardig vinden jullie het verhaal van Richy? Hoe staat het met jullie Cyber Agentradar?
2. Wie heeft er wel eens zijn bankpas en pincode uitgeleend? Is dat toen goed gegaan?
3. Wat zou jij doen als je per ongeluk geldezel bent geworden? Antwoord: Ga naar je ouders/verzorgers en vraag om hulp. Doe dan samen aangifte bij de politie.

Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd.

Vragen

Wat is er gebeurd als je slachtoffer van een geldwolf bent geworden (en als geldezel bent ingezet)?

Mogelijk antwoord: Een geldezel laat zijn rekening gebruiken om geld van criminelen naar iemand anders over te maken of wit te wassen. Geldezels worden vaak gevonden via social media (zoals Facebook) of via vacatures. Het lijkt een goede manier om snel geld te verdienen, maar u heeft te maken met criminelen.

Wat kan er gebeuren als je een geldezel bent?

Mogelijk antwoord: Als je bent gebruikt als geldezel, ben je een slachtoffer. Maar, door de politie word je tegelijk ook gezien als verdachte omdat je (zonder dat je het wist) hebt meegewerkt aan een misdrijf. Dit kan er dan gebeuren:

1. je kunt een bank blokkade krijgen. Daardoor kunt u 8 jaar lang geen rekening openen of een lening afsluiten.
2. de bank schakelt de politie in voor een strafrechtelijk onderzoek.
3. je moet mee naar het politiebureau.
4. je krijgt als verdachte een (pro-deo) advocaat.
5. je krijgt waarschijnlijk een strafblad.
6. je moet de schade misschien vergoeden.

Wat moet je doen als je een geldwolf tegenkomt?

Mogelijk antwoord: Als een verhaal te mooi lijkt om waar te zijn, dan is dat het ook. Ga er niet op in en geef nooit je bankrekeningnummer of bankpas aan vreemden of aan niet-vreemden zoals familieleden, vrienden, kennissen. Het is belangrijk dat je het meldt aan de politie als je benaderd bent voor het uitlenen van pas of pincode, doe dit samen met ouders/verzorgers. Zo wordt de kans kleiner dat criminelen geldezels kunnen vinden. En je helpt de politie om criminelen op te pakken. Melden kan op drie manieren:

1. Bel de politie op 0900-8844, of bij spoed op 112.
2. Anoniem, bel M. 0800-7000 of Meldmisdaadanoniem.nl
3. Meld het bij je bank

1. Om een levendig gevoel toe te voegen, kun je leerlingen om de beurt de tekst laten lezen, waardoor de ervaring nog boeiender wordt.
2. Als je de voorkeur geeft aan een stille quest, kun je het geluid uitschakelen. Navigeer naar het optiemenu van het spel waar je de muziek uit kan zetten.

1. Video - VeiligInternetten: Politie: 'Pas op dat je geen geldezel wordt'
2. Video - Politie: Wat is een geldezel?
3. Video - Wijzer in geldzaken: Geldezels | Jongeren aan het woord