Leerlingen weten…

1. wat een geldezel en een geldwolf is.
2. wat er gebeurt als een geldwolf jou als geldezel gebruikt (money muling).
3. wat witwassen is.

SLO

Digitale geletterdheid

Kerndoel 3: Veiligheid en privacy

Doelzin: De leerling gaat veilig om met digitale systemen, data en de privacy van zichzelf en anderen. Het gaat hierbij om:

1. adequaat omgaan met ongepaste content, ongepast gedrag en veiligheidsrisico’s in digitale omgevingen;
2. het afwegen van dilemma’s bij het delen van zowel eigen persoonsgegevens, data, informatie en digitale content als die van anderen.

1. Digibord/interactief bord
2. Maak alvast een leerkrachtenaccount hier aan. Wil je een quest vooraf bekijken? Klik in het begin op ‘oefenen’. Dit duurt ongeveer een half uur.

1. Geldezels: een money mule is iemand die zijn bankkaart en pincode aan criminelen geeft zodat zij gestolen geld kunnen wegsluizen. Dit is witwassen, en de money mule is verantwoordelijk voor het terugbetalen van al het gestolen geld terwijl de criminelen verdwijnen.
2. Witwassen: witwassen is het verplaatsen van geld om te verbergen dat het op een illegale manier is verkregen. Criminelen doen dit om hun sporen uit te wissen en te voorkomen dat het geld wordt afgepakt. Witwassen is strafbaar.

Vertel de leerlingen dat jullie het over de term geldezel gaan hebben en wat dat precies is, én dat jullie daar samen een game over gaan spelen. Vertel hen ook het volgende:

We zijn zo veel online, dat we zelfs ons geld via een online app kunnen beheren. We storten geld van de ene rekening naar de andere via het internet. Maar daar zitten ook gevaren aan.

Bekijk eventueel samen deze video, waarin de politie uitlegt wat een geldezel is en wat de gevolgen daarvan zijn: https://www.youtube.com/watch?v=zeIS0bou9Ec&t=9s

Introductievragen

1. Wie heeft er een eigen rekening? Heb je dan ook je eigen bankkaart?
2. Heb je al eens je bankkaart uitgeleend aan iemand anders? Waarom deed je dat?
3. Is er al eens geld van je rekening gestolen?
4. Hoe zou dat kunnen gebeuren?

Start de quest op het digitaal bord. Geef aan dat jullie nu gaan starten met de game en bespreek regels die passen bij jouw klas wanneer jullie klassikaal een spel op het digitaal bord spelen.

Hoe maak ik de les interactiever?

1. Tijdens de quest zullen er keuzes gemaakt moeten worden. Je kunt ervoor kiezen om daar een actieve werkvorm bij te gebruiken. Bijvoorbeeld: Als je denkt dat we rechts moeten gaan, mag je rechtstaan. Als je denkt dat we rechtdoor moeten, dan mag je blijven zitten op je stoel. En als je denkt dat we links moeten, dan mag je op de grond gaan zitten.
2. Doe de klasactiviteiten!

Klasactiviteiten in de quest

Als leerkracht kun je kiezen of je de activiteiten wilt doen (tijdens de quest). Je kunt de vragen natuurlijk ook op een ander moment bespreken!

De volgende vragen worden door Koi aangeboden als activiteiten voor de hele klas (zie illustratie):

1. Hoe geloofwaardig vinden jullie het verhaal van Richy? Hoe is het gesteld met jullie Cyber Agentradar?
2. Wie heeft er al eens zijn bankkaart en pincode uitgeleend? Is dat toen goed gegaan?
3. Wat zou jij doen als je per ongeluk geldezel bent geworden? Antwoord: Ga naar je ouders/opvoeders en vraag om hulp. Doe dan samen aangifte bij de politie.

Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd.

Vragen

Wat is er gebeurd als je slachtoffer van een geldwolf bent geworden (en als geldezel bent ingezet)?

Mogelijk antwoord: Een geldezel laat zijn rekening gebruiken om geld van criminelen naar iemand anders over te maken of wit te wassen. Geldezels worden vaak gevonden via sociale media (zoals Facebook) of via vacatures. Het lijkt een goede manier om snel geld te verdienen, maar je hebt te maken met criminelen.

Wat kan er gebeuren als je een geldezel bent?

Mogelijk antwoord: Als je bent gebruikt als geldezel, ben je een slachtoffer. Maar door de politie word je tegelijk ook gezien als verdachte omdat je (zonder dat je het wist) hebt meegewerkt aan een misdrijf. Dit kan er dan gebeuren:

1. je kunt een bankblokkade krijgen. Daardoor kun je 8 jaar lang geen rekening openen of een lening afsluiten.
2. de bank schakelt de politie in voor een strafrechtelijk onderzoek.
3. je moet mee naar het politiebureau.
4. je krijgt als verdachte een (pro-Deo) advocaat.
5. je krijgt waarschijnlijk een strafblad.
6. je moet de schade misschien vergoeden.

Wat moet je doen als je een geldwolf tegenkomt?

Mogelijk antwoord: Als een verhaal te mooi lijkt om waar te zijn, dan is dat ook zo. Ga er niet op in en geef nooit je bankrekeningnummer of bankkaart aan vreemden of aan niet-vreemden zoals familieleden, vrienden, kennissen. Het is belangrijk dat je het meldt aan de politie als je benaderd bent voor het uitlenen van je kaart of pincode, doe dit samen met je ouders/verzorgers. Zo wordt de kans kleiner dat criminelen geldezels kunnen vinden. En je helpt de politie om criminelen op te pakken. Melden kan op drie manieren:

1. Bel de politie op 101, of bij spoed op 112.
2. Anoniem, bel 0800 555 111 (via CrimeStoppers) of meld het online via meldpuntsancties.be (indien van toepassing) of het anoniem meldpunt in jouw regio.
3. Meld het bij je bank.

1. Om er wat meer leven in te brengen, kan je de leerlingen om de beurt de tekst laten lezen, zodat de ervaring nog boeiender wordt.
2. Als je de voorkeur geeft aan een stille quest, kan je het geluid uitschakelen. Ga naar het optiemenu van het spel waar je de muziek kan uitzetten.

1. Video - VeiligInternet: Politie: 'Pas op dat je geen geldezel wordt'
2. Video - Politie: Wat is een geldezel?
3. Video - Wijzer in geldzaken: Geldezels | Jongeren aan het woord