Karta di lès
Durashon di Búskeda di Klas: 45 minüt
'Target audience': Edat di 8 pa 12
Den e búskeda di klas aki, studiantenan ta eksperensiá kon difísil por ta pa evaluá ki ora i ku ken bo ta òf no ta kompartí informashon, potrètnan òf vidionan (online). Den e búskeda aki, inkluyendo un eksperimento den klas, studiantenan lo deskubrí e konsekuensianan di kompartí e informashon ei. Nan lo siña tambe dikon nan mester pensa hopi bon kiko otro hendenan por hasi ku e informashon ei. Nos ta tene kuenta ku e echo ku tur hende tin deseonan i límitanan diferente ora ta trata di pone i kompartí portrètnan i vidionan online. Ta importante pa bo pone bo mes den otro hende su sapatu, i tene kuenta ku e persona ei por ta den un posishon hopi diferente. Pensa promé ku bo post.
Metanan pa siña
Studiantenan…
- sa dikon ta importante pa aktua ku koutelo riba medio sosial
- ta siña e riesgonan di kompartí informashon personal riba medio (sosial)
- ta bira konsiente di e benefisionan i desbentahanan di medio sosial
- ta pensa na ki momentu informashon no ta deseá i sa ku ken pa diskuti esaki kuné
Lenk na DigComp*
- D4 seguridat, bienestar i uso responsabel
*DigComp (e 'Digital Competence Framework for Citizens' - e Kader Digital Kompetente pa Siudadanonan) ta un kader di EU ku ta deskribí e abilidatnan digital ku hendenen mester, pa por usa teknologia ku konfiansa, seif i responsabel. Pa dosentenan di skol di fundeshi, e ta duna un referensia kla pa yuda muchanan siña abilidatnan básiko manera buska informashon online, krea kontenido digital simpel, keda seif riba internet i komportá ku rèspèt den ambientenan digital. DigComp ta sostené un komprendementu Oropeo kompartí di lokual "ta kompetente digital" ta nifiká pa diferente edatnan.
Nesesidatnan
- Bòrchi interaktivo
- Krea un kuenta adelantá aki. Si bo ke praktiká ku un búskeda adelantá, klek 'praktiká' na komienso. Esaki ta dura aproksimadamente mei ora.
Lista di palabra
- Dato personal/ informashon: tur informashon di un hende òf ku por wòrdu di lenk na un hende en partikular. Por ehèmpel: bo edat, lugá ku bo ta biba, adrès, number di telefòn, pero tambe portrètnan di bo mes.
- Konsekuensianan: un resultado ku ta bini for di algu otro (e kousa). Por ehèmpel: un konsekuensia di no kome por ta ku bo tin hamber, i un resultado di no drumi por ta ku bo ta kansá.
E lès
Introdukshon - 10 min
Bisa e studiantenan ku bo ta bai papia tokante kompartí informashon ku otro (online) manera mensahenan, portrètnan òf vidionan. Despues lo bo hunga un wega tokante esaki ku un eksperimento den dje.
Preguntanan di Introdukshon
- Awendia nos ta manda hopi portrètnan, vidionan i "stories" pa otro. Ta hopi bon ku nos por kompartí esakinan asina fásil! Pero, bo sa pensa tin biaha riba e konsekuensianan ku kompartí un portrèt òf vidio por tin? Kiko e konsekuensianan por ta? Opshonal, krea un "word spin" riba e digiboard ku e kontestanan di e studiantenan. Ehèmpel: Asina ku bo kompartí algu, bo no tin kontrol mas riba lokual ta pasa kuné. Otronan por disidí kiko pa hasi ku bo potrèt òf vidio. Por ehèmpel, nan por mand'é pa otro hende, kambi'é òf "save" e riba nan telefòn òf kompiuter. Esaki por bira algu ku ta molestiabo tambe si e ta algu ku bo no tabata ke pa keda serka tur hende.
- Bo sa pidi pèrmit ora bo pone un portrèt di un otro hende online?
- Bo gusta ora un hende pidibo pèrmit promé?
- Kiko bo no ta kompartí di otro hende? Ki ora bo ta krusa e liña? Ehèmpel: Un portrèt kaminda un hende tin bèrgwensa,òf ku tiki paña bistí, òf ta íntimo ku un otro persona. Pero mas ku tur kos: nunka mi ta kompartí algu si e hende riba dje no ke esaki. Sin importá kiko por mira. Límite ta diferente pa kada persona.
- Ki ora un persona no ta permití pa djis pone algu di bo online? Kiko ta bo límite? Aki lo ta bon pa mustra e diferensianan entre e kontestanan di e studiantenan. Un ta kontentu ku kasi tur kos, mientras ku e otro tin límitenan mas definí ora ta trata pone portrètnan i vidionan online.
"Core" - 30 min
Kuminsá e búskeda di klas riba e whiteboard interaktivo. Anunsiá ku bo ta bai kuminsá awor ku e eksperimento i e wega. Diskutí e reglanan ku ta adekuá pa bo klas tambe mesora na momentu ku boso ta hunga un wega riba e IWB komo un klas.
Eksperensia interaktivo
E búskeda aki ta enfoká riba un eksperensia interaktivo. Durante e eksperimento, studiantenan ta eksperensiá ku por ta difísil pa evaluá ku ken bo por kompartí algu, i ku ken bo no por. Un par di e studiantenan den e klas mester pretendé di ta un spion. E meta di e eksperimento ta ku esnan ku ta spion no por deskubrí e palabra sekreto. Den e búskeda , e palabra sekreto ta wòrdu kompartí ku un studiante, ku ta wòrdu yamá e "start player", i despues ta wòrdu di flùister na e otro studiantenan, konosí komo Agentenan. E eksperimento ta wòrdu hungá dos bia, e promé bia e spionnan ta konosí i e dos biaha nò. Dor di esaki e kurso ta diferente! Splikashon adishonal ta sigui mas abou.
Eksperimento di kore (manera tambe ta menshoná paso pa paso den e búskeda)
Eksperimento 1
Bo (e dosente) lo skohe un studiante komo e "starting player". E ta bin dilanti i por pensa un palabra sekreto, pero no bis'é na bos haltu. Despues bo ta skohe un kantidat di studiante ku ta e spionnan. Henter klas sa ken e spionnan aki ta. Sobrá di e klas ta kuminsá komo Agentenan.
Awor e palabra sekreto mester wòrdu di flùister rònt den klas. Pero dimes e spionnan no por tendé. E "start ing player" ta skohe un konfidente (sabiendo ku e ta un Agente) i e ta flùister e palabra sekreto den su orea. Despues di e akshon aki e "starting player" ta sinta riba suela. E konfidente despues di esaki ta hasi e mesun kos. I ta skohe un otro konfidente, flùister e palabra den su orea, i despues ta sinta abou. Esaki ta sigui te ora tur Agente ta sintá. Tur persona mester sa e palabra sekreto, ku eksepshon di e spionnan. Tremendo!
Eksperimento 2
E eksperimento aki ta kasi mesun kos, pero awor e spionnan ta invisibel. Un "starting player" nobo ta bai dilanti na e bòrchi i ta skohe un palabra, meskos ku den eksperimento 1. Pero awor tur hende den e klas mester sera nan wowonan, i e dosente ta tek un kantidat di mucha silensiosamente. E muchanan aki awor ta e spionnan. Si bo ta un spion, ta importante pa bo sinta einan i no bisa nada. Manera un spion di bèrdat! Despues e wega ta sigui e mesun manera.
Importante: Komo un spion, si bo haña e palabra di flùister den bo orea (kual e chèns ta hopi grandi) bo por grita e palabra den klas (un manera pa ilustrá ora algu wòrdu kompartí públikamente òf ora informashon óf dato "leak" (wòrdu eksponé)) i e eksperimento ta kaba mesora.
Preguntanan pa e klas den e búskeda
E siguiente preguntanan por wòrdu hasí. Naturalmente bo por prepará nan adelantá i tin e posibel kontestanan kla.
- Kiko bo ta kere ku nos a siña di e eksperimento aki? Posibel kontesta: E por ta difísil pa sa ken bo por konfia ora ta trata kompartí kosnan online.
- Lo bo manda e potrèt aki pa bo amigunan? Hisa bo man si lo bo kompartí esaki. Ken ta parti di e mayoria?
- Kiko bo ta pensa di e amigu aki ku ta publiká un potrèt manera esaki riba Instagram?
- Kiko ta e komparashonnan ku e eksperimento ku nos a kaba di hasi?. Posibel kontesta: ku tin biaha ta difísil pa sa ken bo por konfia.
- Pues ta mihó pa nunka kompartí nada mas? Hisa bo man si bo ta di akuerdo! Sugerensianan pa diskushon: hasi preguntanan; Dikon? I; ken ta di akuerdo/no ta di akuerdo?
- Kiko otro Emily por a hasi? Sugerensianan pa diskushon: Emily por a bisa ku e no ke pa e potrèt aki ta online, i ku e ta solamente pa amigunan. E por a hasi e potrèt di tal manera ku ningun hende no ta rekonosé dor di kita su kabes afó òf hasié vago.
- Kiko Emily por a hasi si e kier e kompartí e potrèt pero no kier pa ningun hende rekonosé? Posibel kontesta: E por a kambia su mes di tal manera ku ningun hende no ta rekonosé den e potrèt. Por ehèmpel, dor di kita òf tapa su kabes riba e potrèt.
- E último amigu probablemente no a hasi esaki intenshonalmente, pero kiko e por a hasi mihó promé ku el a publiká e potrèt riba Instagram? Posibel kontesta: E amigu aki mester a puntra Emily promé.
Sera - 10 minüt
Puntra e studiantenan kiko nan a siña.
Preguntanan final
Kiko bo ta verwagt di un persona ora bo mand’é algu “konfidenshal”? Ehèmpel: Ku e persona ta trat'é ku rèspèt. Esaki ta nifiká ku e persona no ta bai komparti e potrèt ni e vidio ei òf publiká esaki niun kaminda online sin bo pèrmit.
Deklarashon: Kualkier persona por pone potrèt di mi online sin pidi pèrmit, mi no ta wòri kon mi ta lusi den nan.
Posibel kontestanan:
- Bentahanan: Bo ta konfía ku niun hende lo no hasi nada malu kuné. Bo no ta sinti bèrgwensa i no ta wòri mashá kiko otro hende ta pensa di bo.
- Desbentahanan: E kos ta, bo no tin kontrol riba kiko lo pasa ku e potrètnan òf vidionan aki i den ken su man nan lo kai. Si nan wòrdu kambiá, usá òf kompartí ku mal intenshon, bo no sa kiko e konsekuensianan por ta pa bo emoshonnan, imágen òf futuro trabou. Konsientemente pensa riba kiko bo por òf no por pone online.
Deklarashon: Nunka mi no ta pidi mi amigunan pèrmit pa publiká nan potrèt online, mi sa ku por.
Kontestanan:
- Bentahanan: Mi amigunan a yega di bisami anteriormente ku semper mi por pone nos potrètnan online, pues mi no tin nodi di pidi esaki kada bia. Mi por husga pa mi mes tambe ora un hende no a sali bon òf ta bai sinti bèrgwensa dor di e potrèt.
- Desbentahanan: Tòg, e por varia pa kada potrèt si un amigu tambe lo poné online. Opinionnan i límitenan por kambia. Si tur hende ta bunita i ta hari riba dje i anteriormente a duna pèrmit pa publik'é online, e ora ei e ta posibel. Pero ku potrètnan kaminda un persona ta parse un tiki loko òf prèt, mi ta preferá chèk si ta ok pa publik'é.
Tepnan
- Pa agregá un toke dinámiko, konsiderá duna studiantenan turno pa lesa e teksto, hasiendo e eksperiensia aun mas interaktivo.
- Si bo ta preferá un búskeda silensioso, bo tin e opshon pa paga e zonido. Simplemente nabegá bai na e menu di opshonnan di e wega, i lo bo haña e imágennan akompañá na banda drechi.
- Awor, laga nos bai na e kurason di nos búskeda! Nabegá bai na e wega su menu di opshonnan kaminda bo por paga e músika.
Siña mas
- Laga studiantenan papia ku nan mayornan tokante kompartí potrètnan.