Lesbrief
Duur van de klassenqueeste: 45 minuten
Doelgroep: Geschikt voor leerlingen tussen 8 en 12 jaar.
In deze klassenquest ervaren leerlingen wat het is om voor de keuze te staan of ze de verkeerde of de juiste kant op gaan. Ze worden een ethische hacker of een black hat hacker! Kimi Klepto neemt de klas mee in het verhaal. Kimi is op weg naar een observatorium om naar sterren en satellieten te kijken. Kimi heeft afgesproken liefje te bellen als er een vallende ster te zien is. Wanneer dat gebeurt, kan Kimi geen verbinding maken. Maar dat laat Kimi niet zomaar gebeuren en besluit satellieten te hacken. Dan worden Kimi en de klas voor een keuze gesteld: ga je door met je plan of zorg je dat je toestemming hebt?
Extra leuk in deze klassenquest is dat de ethische hacktalenten uit de klas de kans krijgen zich te onderscheiden. Via de opdrachten in de quest wordt duidelijk welke leerlingen talent hebben. Voor hen is er een speciaal infopakket met doorverwijzing beschikbaar. Hierover is verderop in deze lesbrief meer informatie te vinden.
Leerdoelen
Leerlingen…
- hebben zich een mening gevormd over wat online goed of fout handelen is.
- weten wat (ethisch) hacken is.
- weten wat een Black Hat, White Hat (ethische hacker) en Grey Hat hacker is, en wat de verschillen zijn.
- weten waar ze terechtkunnen als ze ethisch hacktalent hebben (of zien bij klasgenoten) en hoe ze hiermee kunnen bijdragen aan een betere wereld.
SLO
Digitale geletterdheid
Kerndoel 3: Veiligheid en privacy
Doelzin: De leerling gaat veilig om met digitale systemen, data en de privacy van zichzelf en anderen. Het gaat hierbij om:
- afwegen van dilemma’s bij het delen van zowel eigen persoonsgegevens, data, informatie en digitale content als die van anderen;
- adequaat omgaan met ongepaste content, ongepast gedrag en veiligheidsrisico’s in digitale omgevingen.
- herkennen van veiligheidsrisico’s bij het gebruik van digitale systemen en data;
Kerndoel 4: Data
Doelzin: De leerling verkent het gebruik van data en dataverwerking. Het gaat hierbij om:
- reflecteren op het feit dat de gebruiker van digitale technologie bewust en onbewust data achterlaat en dat die door anderen gebruikt kunnen worden.
Kerndoel 8: Digitale technologie, jezelf en de ander
Doelzin: De leerling maakt weloverwogen keuzes bij het gebruik van digitale technologie en digitale media. Het gaat hierbij om:
- online communiceren en handelen op een respectvolle en verantwoorde manier
Burgerschap
Kerndoel 1: Schoolcultuur
Doelzin: De school zorgt voor een democratische cultuur. Het gaat hierbij om:
- het stimuleren van kritische denkvaardigheden, morele en ethische oordeelsvorming en het offline en online respectvol communiceren daarover;
Kerndoel 2: Diversiteit
Doelzin: De leerling handelt respectvol vanuit kennis over een diverse samenleving. Het gaat hierbij om:
- verkennen van en reflecteren over de eigen offline en online identiteit in relatie tot anderen;
Kerndoel 3: Democratische waarden
Doelzin: De leerling geeft aan hoe diens handelen verbonden is met democratische waarden. Het gaat hierbij om:
- verkennen op basis van morele en ethische perspectieven wat rechtvaardigheid en verantwoordelijk handelen betekent voor jezelf;
- afwegen hoe het eigen handelen effect heeft op de omgeving en het welzijn van anderen, nu en in de toekomst.
Kerndoel 4: Democratische betrokkenheid
Doelzin: De leerling verkent verschillende mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving. Het gaat hierbij om:
- verkennen welke middelen kunnen worden ingezet om individueel en collectief bij te dragen aan maatschappelijke veranderingen;
- zich oriënteren op maatschappelijke initiatieven, bewegingen en organisaties;
Benodigdheden
- Digibord/interactief bord
- Maak alvast een leerkrachtenaccount hier aan. Wil je een quest vooraf bekijken? Klik in het begin op ‘oefenen’. Dit duurt ongeveer een half uur.
Woordenlijst
- Ethisch Hacken: ethisch hacken betekent dat iemand, met toestemming, probeert in te breken in een computersysteem om zwakke plekken te vinden. Dat doen ze zodat de eigenaar van het systeem deze problemen kan oplossen en beter beschermd is tegen echte aanvallen van kwaadwillige hackers. Ethische hackers werken dus om ons allemaal veiliger te maken op het internet.
- White Hat Hacker: dit is een (ander woord voor) Ethisch Hacker.
- Grey Hat Hacker: een Grey Hat hacker bevindt zich tussen ethische (White Hat) en kwaadaardige (Black Hat) hackers in. Ze hacken systemen zonder toestemming, maar doen dit meestal met goede bedoelingen, zoals het vinden en melden van beveiligingsproblemen. Hoewel hun acties soms illegaal zijn omdat ze zonder toestemming werken, proberen ze geen schade aan te richten of informatie te stelen voor persoonlijk gewin.
- Black Hat Hacker: een Black Hat hacker is iemand die illegaal inbreekt in computersystemen met de bedoeling om schade aan te richten, gegevens te stelen of voor persoonlijk gewin. Ze hebben geen toestemming om de systemen te hacken en hun acties zijn vaak schadelijk en crimineel. Black Hat hackers worden gemotiveerd door financiële winst, persoonlijke belangen of gewoon de uitdaging van het hacken.
- Handshake: een handshake is als een vriendelijk handje schudden tussen twee computers. Ze zeggen eerst hallo en maken afspraken over hoe ze met elkaar gaan communiceren, voordat ze echt gegevens gaan versturen.
De les
Inleiding - 10 min
Vertel de leerlingen dat jullie het gaan hebben over ethisch hacken. We zijn steeds meer online, dus er zijn ook steeds meer online “slechteriken/dieven”. Dit zijn de Black Hat Hackers. Maar gelukkig zijn er heel veel volwassenen én kinderen die goeie dingen doen met hun hacktalenten. Dat zijn de White Hat Hackers (Ethische Hackers). Maar wanneer doe je het nu goed en wanneer niet? Daar gaat deze quest over.
Introductievragen
- Wat is volgens jou het verschil tussen een 'goede' en een 'slechte' hacker? Mogelijk antwoord: Een goede hacker beschermt systemen, terwijl een slechte hacker schade aanricht of informatie steelt.
- Wat zou jij doen als je een fout ontdekte in een computerspel die een oneerlijk voordeel kan geven aan anderen in het spel? Mogelijk antwoord: Als ik een fout ontdekte, zou ik het aan de makers vertellen zodat ze het kunnen oplossen.
- Ken je voorbeelden van goede hackers uit films, boeken of tv-series? Mogelijk antwoord: Ja, ik ken goede hackers uit films zoals 'Wreck-It Ralph' en tv-series zoals 'Cyberchase'.
- Hoe zou jij iemand uitleggen wat een ethische hacker doet? Mogelijk antwoord: Een ethische hacker helpt bedrijven en mensen door, met toestemming!, zwakke plekken in hun systemen te vinden en te verbeteren.
- Ken je iemand in de klas die hacker zou kunnen worden?
Kern - 30 min
Start de quest op het digibord. Geef aan dat jullie nu gaan starten met de game.
Bespreek ook meteen de regels die bij jouw klas passen wanneer jullie klassikaal een spel op het digibord spelen.
Tijdens de les komen een aantal puzzels aan bod. Deze puzzels en de antwoorden kan je vinden in de bijlage. Deze puzzels kunnen worden geprint en uitgedeeld wanneer ze in de quest worden gevraagd, maar ze kunnen ook worden opgelost vanaf het digibord.
Afsluiting - 10 min
Enkele vragen om te controleren of de leerdoelen zijn behaald:
- Vind je het goed of fout om zonder toestemming iemands wachtwoord te gebruiken? Waarom? Het is fout, omdat je de privacy van die persoon schendt en het vertrouwen schaadt.
- Kun je uitleggen wat een ethische hacker doet? Een ethische hacker helpt bedrijven door hun systemen te testen en te verbeteren om ze veiliger te maken.
- Waarom is ethisch hacken belangrijk? Ethisch hacken is belangrijk omdat het helpt om onze gegevens en systemen te beschermen tegen kwaadwillige hackers.
- Wat is het verschil tussen een Black Hat en een White Hat hacker? Een Black Hat hacker hackt om schade te veroorzaken of informatie te stelen en zonder toestemming, terwijl een White Hat hacker systemen hackt om ze te beveiligen en met toestemming.
- Kun je een voorbeeld geven van wat een Grey Hat hacker doet? Een Grey Hat hacker hackt zonder toestemming, maar met goede bedoelingen, zoals het vinden van beveiligingslekken en die melden zonder schade te veroorzaken.
- Waar kun je naartoe als je meer wilt leren over ethisch hacken? Je kunt online cursussen volgen, lid worden van een hackerspace of een mentor vinden die je kan begeleiden (zie bijlage).
- Hoe kan ethisch hacken helpen om de wereld beter te maken? Ethisch hacken kan helpen om bedrijven en personen te beschermen tegen cyberaanvallen, waardoor iedereen veiliger online kan zijn.
GOUDEN TICKETS!
Op het einde van deze quest kan de leerkracht ‘Gouden Tickets’ uitdelen aan leerlingen die mogelijk talent hebben voor hacken. Op het ticket staat een verwijzing naar de HackShield Academy, waar kinderen hun hacktalenten verder kunnen ontwikkelen. Zie bijlage 1 en 2 voor een printbare versie van de Gouden Tickets en de ouderbrief.
Tips
- Om er wat meer leven in te brengen, kan je de leerlingen om de beurt de tekst laten lezen, zodat de ervaring nog boeiender wordt.
- Als je de voorkeur geeft aan een stille quest, kan je het geluid uitschakelen. Ga naar het optiemenu van het spel waar je de muziek kan uitzetten.

Meer informatie
Bijlage
Bijlage 1 - Gouden Ticket

Bijlage 2 Ouderbrief
Beste ouder / opvoeder,
Vandaag heeft uw kind een (gast)les HackShield gevolgd. HackShield maakt van kinderen tussen 8 en 12 jaar Cyber Agents die zichzelf en hun omgeving kunnen beschermen tegen online gevaren. HackShield bestaat uit een individuele game en een lespakket voor het lager onderwijs. Vandaag heeft uw kind een (gast)les HackShield gevolgd. Deze les had als thema Ethisch Hacken.
Tijdens de les moesten de leerlingen verschillende opdrachten uitvoeren. Uit deze opdrachten is gebleken dat uw kind een cybertalent heeft. Daarom heeft uw kind een zogenaamd “Gouden Talent Ticket” gekregen. Met dit Ticket heeft uw kind toegang tot een exclusieve omgeving om met zijn of haar talent aan de slag te gaan. U vindt er ook meer informatie over organisaties waar uw kind terechtkan om zijn of haar talent verder te ontwikkelen.
Wat is een cybertalent?
Een cybertalent is een kind met veel talent en interesse voor computers en technologie. Deze kinderen vallen op door hun vermogen om complexe taken op de computer uit te voeren, wat ver boven het niveau van hun leeftijdsgenoten ligt en veel kansen biedt in de digitale wereld en in de mogelijke latere loopbaan van uw kind. Daarnaast vallen ze vaak op omdat ze niet zomaar de regels volgen en, als ze iets onrechtvaardig vinden, daar een stevig punt van kunnen maken. Ook vinden ze het vaak bovengemiddeld interessant om te begrijpen hoe technische dingen werken en stoppen ze pas met onderzoeken als ze het doorhebben. Daarom willen we uw kind graag begeleiden om dit talent op een positieve manier in te zetten.
Mijn kind heeft een cybertalent, en nu?
Op het Ticket dat uw kind heeft gekregen staat een QR-code en daarmee komen ze op HackShield Academy. Er verschijnt dan een quest met speciale opdrachten die uw kind uitdagen om zijn of haar cybertalent in te zetten om de opdrachten op te lossen. Ook maakt uw kind kans om uitgenodigd te worden voor speciale bijeenkomsten (zoals de ONE Conference of een evenement als Hack The Hague, waar ethical hackers de stad Den Haag helpen om de systemen veilig te houden door op zoek te gaan naar kwetsbaarheden) en bezoeken aan ICT- en cybersecuritybedrijven.
Er is ook een quest ontwikkeld speciaal voor u! We leggen u uit hoe u het cybertalent in uw huis op de juiste manier kunt begeleiden. U vindt er informatie over (het hebben van) een cybertalent, hoe u hem/haar daarin kunt ondersteunen en doorverwijzingen naar organisaties die uw kind kunnen helpen om het talent verder te ontwikkelen en op een positieve manier in te zetten. Deze quest kunt u hier vinden: https://hackshieldacademy.herocenter.com/app/accesscode/BIpSf3.
We hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Heeft u nog verdere vragen? Neem dan contact met ons op via [email protected].
We zien u en uw kind graag op de HackShield Academy!
Met cyberveilige groeten,
Team HackShield
BIJLAGE 3 – Puzzels
Puzzel 1
Antwoord:
- Waar: Koi gaat vier stappen naar boven Oranje
- Niet waar: Koi gaat twee stappen naar rechts Oranje
- Niet waar: Koi gaat één stap naar beneden Geel
- Niet waar: Koi gaat twee stappen naar rechts Blauw
Dus je moet invullen:
Oranje – Oranje – Geel – Blauw
Puzzel 2
Antwoord:
Hoe los je deze puzzel op:
- Bekijk de tabel: de tabel bevat rijen met letters in kolommen 1, 2, 3 & 4. De cijfers bepalen de volgorde waarin de kolommen gelezen moeten worden.
- Volg de aanwijzing over de kolomvolgorde:
- Je moet de kolommen in de volgorde 1, 2, 3, 4 lezen (de nummers boven de kolommen geven dit aan).
- Dus 1 is B, 2 is L, 3 is A, 4 is U en 1 is weer W, enzovoort.
- Lees de woorden: combineer de letters uit de rijen in de aangegeven volgorde. Doe dit voor elke rij.
Dus je moet invullen:
Blauw – Geel – Oranje – Blauw
Puzzel 3
Antwoord:
Hoe los je deze puzzel op:
Stap 1: Binaire getallen naar decimaal omzetten
We vertalen de binaire getallen in de tabel naar decimale getallen om te zien wat ze voorstellen.
- 00010 = 2
- 00111 = 7
- 00111 = 7
- 01111 = 15
Stap 2: Patronen en logica zoeken
De gevonden getallen koppelen aan het alfabet.
- 2 = B
- 7 = G
- 7 = G
- 15 = O
Stap 3: Conclusie en vierde kleur bepalen
De letter die daaruit komt, is de beginletter van de kleur. Bijvoorbeeld: 2 = B = Blauw, 7 = G = Geel, enzovoort.
Dus je moet invullen:
Blauw – Geel – Geel - Oranje
Puzzel 4

Antwoord:
geel-blauw-oranje-blauw