Karta di lès

Durashon di Búskeda di Klas: 45 minüt
'Target audience': Edat di 8 pa 12

Den e búskeda di klas aki studiantenan ta haña sa kiko ta "phishing" i kon nan por rekonosé. Kriminalnan, por ehèmpel, ta pretendé di ta un banko, skol, òf kompania di seguro i despues nan ta pidi informashon personal. Otro formanan di "phishing" ta un email ku ta bisa ku e persona ku ta risibí e email a gana un premio, òf un mensahe via WhatsApp ku ta bisa e persona ku ta lesa e mensahe ku e lo risibí un herensia grandi di su wela. Den e lès aki, studiantenan ta risibí hèrmèntnan ku nan ta siña wak nan mensahenan krítiko kuné. Por ehèmpel, hopi biaha tin erornan chikí den e mensahe, manera eror di ortografia òf un eror den e URL manera .nnl en bes di .nl. E Phishing Lynx ta splika e trukonan ku hackernan ta usa pa laga nan víktimanan kai den nan truko. Di e manera aki e ​​Agentenan Sibernétiko lo no kai den e trampa siguiente biaha!

Studiantenan ta siña...

  1. kiko ta phishing.
  2. kon pa rekonesé phishing.
  3. kiko pa hasi ora bo topa ku phishing.

Lenk na DigComp*

  1. D4 seguridat, bienestar i uso responsabel

*DigComp (e 'Digital Competence Framework for Citizens' - e Kader Digital Kompetente pa Siudadanonan) ta un kader di EU ku ta deskribí e abilidatnan digital ku hendenen mester, pa por usa teknologia ku konfiansa, seif i responsabel. Pa dosentenan di skol di fundeshi, e ta duna un referensia kla pa yuda muchanan siña abilidatnan básiko manera buska informashon online, krea kontenido digital simpel, keda seif riba internet i komportá ku rèspèt den ambientenan digital. DigComp ta sostené un komprendementu Oropeo kompartí di lokual "ta kompetente digital" ta nifiká pa diferente edatnan.

  1. Bòrchi interaktivo
  2. Krea un kuenta adelantá aki. Si bo ke praktiká ku un búskeda adelantá, klek 'praktiká' na komienso. Esaki ta dura aproksimadamente mei ora.
  1. Dato personal: dato ku por wòrdu di lenk direktamente na abo komo persona. Pensa riba bo nòmber, adrès òf lugá ku bo ta biba, pero tambe bo number di telefòn, kódigo postal òf nòmbernan di bo famia òf maskotanan.
  2. Phishing (mensahe): "phishing" ta un forma di hòrta online, i asina un krímen sibernétiko. Phishing ta ora un kriminal mandabo un mensahe pa haña detayenan di login, detayenan di banko òf otro informashon personal. “Phishing” ta bini di e palabra ingles “Fishing”. Den e kaso aki, kriminalnan ta piskando pa bo informashon personal online. Detaye interesante: Den añanan 80, hopi hacker tabata usa e “ph” en bes di un “f”. Asina “Fishing” a bira “Phishing”.

E lès

Splika studiantenan ku bo ta bai papia tokante e término Phishing, kiko e ta eksaktamente, i bosnan lo hunga un wega huntu tokante esei.

Huntu ku tur hende riba internet, nos ta pasa hopi tempu online! Mas i mas komunikashon ta wòrdu hasí online i nos ta kompartí hopi lenknan (URLs), imágennan i otro mensahenan ku otro. Aksidentenan ta pasa fásilmente. Kon frekuente ta sosodé ku bo ta djis klek riba algu sin verifiká si e ta seif? Djis pasó ya bo a klek, type, swipe i scroll asina tantu.

Preguntanan di introdukshon

  1. Kon frekuente bo ta klek riba un lenk sin pensa tokante su seguridat? Esaki a yega di sosodé?
  2. Kiko bo a hasi ora esaki a pasa?
  3. Nos por pensa huntu di situashonan kaminda bo por klek algu? (por ehèmpel: bo ta den un purá, bo ke manda algu lihé òf bo tin dedenan friu.)

Opshonal

Studiantenan ta traha un mensahe di phishing den grupo (òf simplemente pint'é/skibié riba un pida papel). Studiantenan por bai ku esaki kas i mustr'é komo ehèmpel na kas pa nunka nan no mester kai p'e atrobe!

Kuminsá e búskeda riba e bòrchi interaktivo. Informá e klas ku bo ta bai kuminsá ku e wega awor i palabrá e reglanan apropiá pa bo klas ora ta hunga un wega komo klas riba e bòrchi interaktivo.

Kon mi por hasi e lès mas interaktivo?

  1. Den e búskeda, Sanne i André ta konta tur tipo di kos tokante Internet. Esaki ta deskribí den e teksto. Bo por skohe pa e muchanan lesa e teksto di un karakter spesífiko (por ehèmpel un mucha ta lesa e teksto di André i un otro mucha ta lesa e teksto di Sanne).
  2. Durante e búskeda, eskohonan lo mester wòrdu hasí. Bo por skohe pa usa un forma di traha aktivo pa hasi esaki. Por ehèmpel: Si bo ta kere nos mester bai na man drechi, bo por lanta para. Si bo ta kere nos mester sigui bai dilanti, bo por keda sintá. I si bo ta kere ku nos mester bai na man robes, bo por sinta riba suela.
  3. Hasi e aktividatnan di klas!

Aktividatnan di klas den e búskeda

Class Activities

Komo un dosente, bo por skohe si bo ke hasi e aktividatnan (durante e búskeda). Naturalmente bo por hasi e preguntanan na un otro momentu tambe!

E siguiente preguntanan ta wòrdu ofresé komo aktividatnan pa klas dor di Koi (wak ilustrashon).

  1. Abo òf un hende serka bo a yega di haña un mensahe di phishing? Kiko bo a hasi e ora ei?
  2. Bo por risibí phishing via email tambe?
  3. Si, bo por! Por ehèmpel, kartanan falsu di banko.

Puntra e studiantenan kiko nan a siña.

Preguntanan final

Kon bo ta rekonosé phishing?

Posibel kontestanan:

  1. Bo por rekonosé kosnan no normal dor di lesa koutelosamente.
  2. Keda pendiente pa erornan di ortografia.
  3. Mensahenan di phishing hopi biaha ta kuminsá no personal.
  4. Hopi biaha bo mester hasi algu “RAPIDO”.
  5. Hopi biaha bo mester klek riba algu óf deskargá algu.
  6. Tin frasenan sospechoso den dje.
  7. Ta un e-mail no-usual óf ku erornan di ortografia.
  8. Kompanianan NUNKA ta usa @hotmail.com, @gmail.com, @outlook.com òf @msn.com
  9. Un lenk mas kòrtiku ta wòrdu usá manera T.co, bit.ly i Goo.gl.
  10. E ta bisa: "Klek aki pa login" - Nunka hasi esaki. Hackers ta kopia website. Bai na e URL korekto i login.
  11. Tin palabra straño den e lenk.
  12. Nan ta papia, òf usa, un idioma diferente?
  13. Ta usa un number di telefòn internashonal.

Tin algun frasenan sospechoso ku hackers ta usa hopi biaha. Kua di nan bo konosé?

Posibel kontestanan:

  1. "We are working on a security update, check your details"
  2. "I work at the bank, can I check your details?"
  3. "You have won a prize"
  4. "Your account has been blocked"
  5. "The settings for your internet banking are not correct"
  6. "You receive an inheritance from an uncle you do not know"
  7. "Transfer money and earn even more money"
  8. "Forward this message to as many people as possible"
  9. "The postman has tried to parcel to be delivered, but no one was home"
  1. Pa agregá un toke dinámiko, konsiderá duna studiantenan turno pa lesa e teksto, hasiendo e eksperiensia aun mas interaktivo.
  2. Si bo ta preferá un búskeda silensioso, bo tin e opshon pa paga e zonido. Simplemente nabegá bai na e menu di opshonnan di e wega, i lo bo haña e imágennan akompañá na banda drechi.
  3. Awor, laga nos bai na e kurason di nos búskeda! Nabegá bai na e wega su menu di opshonnan kaminda bo por paga e músika.
  1. Vidio - Tópiko Simpel: Kiko ta Phishing?
  2. Vidio - Netspend: Kiko ta Phishing? Tepnan di Seguridat di Netspend

Pa hunga e Búskedanan di Klas bo mester tin un kuenta di dosente

Bo tin un kuenta di dosente kaba?